ONAY SAYFASI

iii

TEŞEKKÜR

iv

ÖZET

v

ABSTRACT

vi

İÇİNDEKİLER

vii

SİMGELER ve KISALTMALAR

xi

ŞEKİLLER

xv

TABLOLAR

xvi

GİRİŞ

1

AVRUPA BİRLİĞİ’NİN KURULUŞU VE GELİŞİMİ

3

2.1.

Avrupa Birliği’nin Tarihsel Gelişimi ve Antlaşmalar

3

2.2.

Avrupa Birliği Kurumları

6

2.2.1.

Avrupa Birliği Konseyi

6

2.2.2.

Avrupa Parlamentosu

6

2.2.3.

Avrupa Komisyonu

7

2.2.4.

Ekonomik ve Sosyal Komite

7

2.2.5.

Bölgeler Komitesi

7

2.2.6.

Avrupa Adalet Divanı

8

2.3.

Avrupa Birliği Mevzuatı

8

AVRUPA BİRLİĞİ GENİŞLEMESİ

10

3.1.

Avrupa Birliği’nin Yeni Genişleme Süreci

11

3.1.1.

Avrupa Birliği’nin Yeni Genişleme Perspektifi

13

TÜRKİYE-AVRUPA BİRLİĞİ İLİŞKİLERİNİN GELİŞİM SÜRECİ

34

4.1.

Türkiye-AB Mali İşbirliği: AB’nin Türkiye’ye Mali Yardımı

39

4.2.

Türkiye-AB Ortaklık Organları

41

4.3.

Avrupa Birliği ile Türkiye Arasındaki Sağlıkla İlgili Uyum Çalışmaları ve AB’nin Bu Çalışmalara İlişkin Değerlendirmeleri

44

AVRUPA BİRLİĞİ GENİŞLEMESİ VE SAĞLIK

50

5.1.

Avrupa Birliği Genişleme Süreci ve Sağlık Mevzuatı

50

5.1.1.

Avrupa Birliği Antlaşmalarında Sağlık

50

5.1.2.

Avrupa Birliği Halk Sağlığı Stratejileri ve Programları

55

5.1.3.

Avrupa Birliği’nin Yeni Genişleme Süreci ve Sağlık

58

5.1.4.

AB’ye Katılım Süreci ve Katılım Müzakereleri: AB Mevzuatı, Sağlık ve Genişleme

64

5.1.5.

Topluluğun Aday Ülkelere Sağladığı Yardımlar ve İşbirliği: Programlara Katılım

66

5.1.6.

Avrupa Birliği Genişlemesi, Sağlık ve Uluslar arası Kuruluşların Rolü

71

AVRUPA BİRLİĞİ GENİŞLEMESİ VE AVRUPA BİRLİĞİ’NE UYUM SÜRECİNDE SAĞLIKLA İLGİLİ AVANTAJLAR

75

6.1.

Avrupa Birliği Genişlemesinin Sağlık Sistemleri Üzerine Olan Etkileri

77

AVRUPA BİRLİĞİ GENİŞLEMESİ VE AVRUPA BİRLİĞİ’NE UYUM SÜRECİNDE SAĞLIKLA İLGİLİ SORUNLAR

83

7.1.

Avrupa Birliği Genişlemesi ve Serbest Dolaşımı

86

7.1.1.

Sağlık Profesyonellerinin Serbest Dolaşımı

86

7.1.2.

Hastaların Serbest Dolaşımı

87

7.1.3.

Malların Serbest Dolaşımı

88

7.1.4.

Hizmetlerin Serbest Dolaşımı

89

7.1.5.

Sermayenin Serbest Dolaşımı

89

7.2.

Avrupa Birliği Genişlemesi, Sivil Toplum Kuruluşları ve Sağlık

90

AVRUPA BİRLİĞİ GENİŞLEMESİ VE AVRUPA BİRLİĞİ’NE UYUM SÜRECİNDEKİ SORUNLARA YÖNELİK ÇÖZÜM ÖNERİLERİ

91

AVRUPA BİRLİĞİ GENİŞLEMESİ VE AVRUPA BİRLİĞİ’NE UYUM SÜRECİNDE ADAY ÜLKELER AÇISINDAN SAĞLIK SEKTÖRÜNDEKİ TEMEL İHTİYAÇLAR

95

9.1.

Finansal Kaynak İhtiyacı

95

9.2.

Yetişmiş İnsangücü İhtiyacı

95

9.3.

Modern Halk Sağlığı Bakış Açısı İhtiyacı

95

9.4.

Sağlık Sistemlerinde Reform İhtiyacı

96

GELECEKTEKİ AB GELİŞMELERİ, AVRUPA BİRLİĞİ GENİŞLEMESİ VE SAĞLIK

97

10.1.

Çalışma Planı 2003

97

10.2.

Yüksek Yansıma Süreci

97

10.3.

Avrupa Konvansiyonu

98

ÜYE VE ADAY ÜLKELERDE SAĞLIK VE SAĞLIK STATÜSÜ

99

11.1.

Demografik Durum

99

11.2.

Ekonomik Gelişme Eğilimleri

101

11.3.

Sağlık Statüsü

103

11.4.

Üye ve Aday Ülkelerin İnsani Gelişme Endeksi Değerleri

109

11.5.

Üye ve Aday Ülke Sağlık Sistemlerinin Temel Karakteristikleri ve Sınıflandırılması

114

11.5.1.

Finansman

116

11.5.2.

İnsan Kaynakları

118

11.5.3.

Aday Ülkelerde Sağlık Reformları

119

AVRUPA BİRLİĞİ’NE ÜYE ÜLKELERDE SAĞLIK SİSTEMLERİ

120

12.1.

Almanya Sağlık Sistemi

120

12.2.

Avusturya Sağlık Sistemi

121

12.3.

Belçika Sağlık Sistemi

122

12.4.

Danimarka Sağlık Sistemi

124

12.5.

Finlandiya Sağlık Sistemi

126

12.6.

Fransa Sağlık Sistemi

127

12.7.

Hollanda Sağlık Sistemi

129

12.8.

İngiltere Sağlık Sistemi

129

12.9.

İrlanda Sağlık Sistemi

130

12.10.

İspanya Sağlık Sistemi

131

12.11.

İsveç Sağlık Sistemi

133

12.12.

İtalya Sağlık Sistemi

135

12.13.

Lüksemburg Sağlık Sistemi

135

12.14.

Portekiz Sağlık Sistemi

136

12.15.

Yunanistan Sağlık Sistemi

137

TÜRKİYE SAĞLIK SİSTEMİ

140

13.1.

Demografik Göstergeler

140

13.2.

Sağlık Göstergeleri

141

13.3.

Türk Sağlık Sisteminin Örgütsel Yapısı ve Yönetimi

142

13.4.

Sağlık Hizmeti Sunumu

148

13.4.1.

Sağlık İnsangücü

151

13.5.

Sağlık Hizmetlerinin Finansmanı ve Sağlık Harcamaları

153

13.5.1.

Sağlık Hizmetleri Finansman Sistemi

154

13.5.2.

Sağlık Harcamaları

160

13.6.

Türkiye Sağlık Reformu

162

13.6.1.

Türkiye Sağlık Reformunun Gerekçeleri

162

13.6.2.

Türkiye Sağlık Reformunun Amaçları

165